Zamek po 1945 r.

Zimą z 1944 na 1945 r., w związku ze zbliżaniem się frontu, zamek opustoszał. Część wyposażenia wywieziono w niewiadomym kierunku. Wywóz kontynuowano do stycznia 45 r. Po 20 stycznia 1945 ciężarówki z 269 dyw. piechoty na polecenie dowódcy dywizji, wywiozły z zamku osobiste rzeczy księżnej Cecylii. W trakcie walk zamek nie ucierpiał. Spadły obok niego bomby tworząc kilka lejów.

Po zajęciu Oleśnicy przez Armię Czerwoną zgrupowano w nim byłych jeńców wojennych (Francuzów, Włochów i Węgrów). Na dziedzińcu zamku, przy skrzydle południowym - zbudowano podest z drewna i płyt betonowych [widok z góry, z boku] niewiadomego przeznaczenia.(zdjęcia ze zbiorów córki pierwszego kierownika Liceum Marii Rutkowskiej ). W latach 1945-1946 zamek zajmował oddział radzieckiego Międzynarodowego Czerwonego Krzyża zajmującego się zbieraniem i przygotowywaniem do transportu alianckich jeńców wojennych oraz obywateli ZSRR pracowników przymusowych. Po opuszczeniu przez nich zamku - pozostawał przez okres kilku miesięcy bez nadzoru. Przy końcu 1946 r. był wykorzystywany jako punkt PUR dla wysiedlanych Niemców. Wtedy następuje nieudana próba jego podpalenia. Na ratunek pośpieszają czerwonoarmiści - dwóch z nich zostaje poparzonych. W pałacu mieściła się Komenda Hufca ZHP. W niektórych pomieszczeniach były magazyny warzyw. Pomieszczenia zamkowe były ogólnodostępne.

W latach 1950-1953 miało tu swoją siedzibę Technikum Budowlano-Drogowe. W skrzydle zachodnim mieścił się wówczas internat. W 1954 r. technikum budowlane opuściło zamek, a władze miasta przekazały jego pomieszczenia kilkunastu użytkownikom na cele magazynowe administracyjne i mieszkalne. Duża ilość pomieszczeń nie była użytkowana, nie działały instalacje ogrzewcze; przez wybite szyby zaciekały do wnętrza opady deszczu i śniegu. Zamek ulegał postępującej dekapitalizacji technicznej.

W roku 1963 Przedsiębiorstwo Państwowe Pracownia Konserwacji Zabytków na zlecenie Konserwatora Zabytków (w latach 1958-1973 funkcję tę pełnił prof. Mirosław Przyłęcki) zabezpieczyło dach skrzydła zachodniego. W latach 1957-1968 zamek użytkowany ponownie przez Hufiec ZHP w Oleśnicy poddano remontowi bieżącemu. Jednocześnie opracowano projekt kompleksowej adaptacji zamku na potrzeby Średniej Szkoły Rzemiosł Budowlanych. W 1971 r. otwarto tu pierwsze wystawy Muzeum w Oleśnicy, będącego filią Muzeum Archeologicznego we Wrocławiu. Pierwszym kierownikiem została mgr Jadwiga Bukowska. Filia została zamknięta w 1993 r.

W 1971 r. zapadła decyzja o utworzeniu w oleśnickim zamku Centralnej Szkoły Instruktorów Zuchowych ZHP na bazie przeniesionej tu Szkoły Instruktorów Zuchowych z Cieplic Śląskich i Centralnej Szkoły Instruktorów ZHP z Warszawy. Dotychczasowy projekt adaptacji zostaje zmieniony (architekt B. Pater przy współpracy prof. M. Przyłęckiego), a zakres prac remontowych ulega rozszerzeniu i przyspieszeniu.

Poniżej z lewej strony pokazano wybudowany specjalnie odcinek muru na dachu łącznika, na którym wskazano datę przebudowy zamku (1905 r.) i datę restauracji (1971 r.).

	Zdjęcia z remontu są autorstwa Zygmunta Reszki i pochodzą z albumu "CSI ZHP. Oleśnica - Zamek" wydanego w 1980 r. w nakładzie 50 egzemplarzy.

Wymienia się zagrożone stropy skrzydła zachodniego, wprowadzając nowe podziały wnętrza w układzie korytarzowym. Parter skrzydła zachodniego zostaje zaadaptowany na stołówkę i centralną kuchnię, przebudowuje się (z zachowaniem historycznej formy) poważnie uszkodzony ganek podwórzowy skrzydła zachodniego oraz remontuje dach tego skrzydła. Wykonano roboty izolacyjne i impregnacyjno-odgrzybieniowe, drenaż, reperacje ścian. Przeprowadzono wymianę lub wzmocnienie szeregu uszkodzonych stropów, wprowadzono nowe instalacje (c.o., gazową i elektryczną). Usunięto oficynę (wcześniej - browar książęcy) [1], [2] i dom pokazany w głębi na poniższej widokówce (stan z 1955 r.).

Widokówka wg zdjęcia A. Arczyńskiego

2 kwietnia 1975 r. uroczyście otwarto w zamku Centralną Szkołę Instruktorów ZHP. Jej pierwszą komendantką została harcmistrzyni Krystyna Gwarek, nauczycielka i instruktorka ZHP. Rozpoczął się korzystny okres w historii zamku. Zarówno szkoła harcerska, jak i muzeum dbały o obiekt i należycie go konserwowały.

Przeprowadzono też w tym czasie naprawy i remonty bieżące. Niestety, i szkołę (w r. 1992), i Muzeum (w 1993 r.) zlikwidowano. Zamek opustoszał. Nie ogrzewany uległ zawilgoceniu; pojawił się niszczycielski grzyb. Ostatecznie pod koniec roku 1993 zamek powierzono Ochotniczemu Hufcowi Pracy.

Fotomontaż zamku (nieco obrócony) i obecnie istniejącego stawu. W rzeczywistości zamek jest całkiem zasłonięty drzewami. Turyści widzą głównie drzewa.

Pomimo konserwacji i drobnym remontom przeprowadzanym przez OHP zamek a szczególnie jego zabytkowe elementy zewnętrzne ulegają zniszczeniom powodowanym wpływami atmosferycznymi i niestety, niekiedy iwandalizmowi. Zakres środków finansowych przeznaczonych na konserwacje i remonty jest zbyt mały w stosunku do wymagań. Komenda OHP robi wszystko, aby pozyskać odpowiednie fundusze. Potrzebny jest bogaty opiekun. Opis planowanych remontów w 2007 z gazety Oleśniczanin

Zamek stanowi własność skarbu państwa. Nieruchomość składa się z czterech działek o łącznej powierzchni 2,8 ha. Powierzchnia zabudowy zamku - 2037 m2; powierzchnia użytkowa - 6200 m2; kubatura 64 470 m3.

Kilka zdjęć z zamku:

Pokój hotelowy: [1], [2], [3];
Różne pokoje i sale wykładowe [14], [15], [16], [17],
Kominki [4], [10], [11], [12], [13];
Współczesne malowidła ścienne [5], [6];
W wieży zamkowej [7], [8]; pod wieżą,

Literatura

Przyłęcki M. Najcenniejsze zabytki Oleśnicy. Zapiski Oleśnickie nr 2 z 1995 r.
Przyłęcki M. Zamek w Oleśnicy. Towarzystwo Przyjaciól Miasta Oleśnicy. Wrocław 1989
Przyłęcki M. Zamek w Oleśnicy. Panorama Oleśnicka nr 27, 29,31, 33, 34 z 1994 r.