Zagadki przeróbek budynku Ratusza oleśnickiego lub datowania widokówek
Po wielkim pożarze z 1823 roku, budynek Ratusza został odbudowany w 1826 r., w postaci klasycystycznej. Wcześniej istniejące dwa odrębne budynki zostały połączone w całość tylko frontową ścianą. Na wycinku z rysunku A. Groegera z ok. 1860 r. będącego w zbiorach Instytutu Herdera w Marburgu widać, jeszcze prawie nieskażoną przebudowami tę ścianę frontową.
|
W niej widoczne są trzy otwory bramne (z tego dwa w ryzalitach): lewe do właściwego "starego" budynku ratusza, środkowe - zapewne na dziedziniec ratusza lub (i) dziedziniec budynków 13, 14, i 15, prawe - do drugiej części ratusza i mieszkań prywatnych. Widoczne są także dwa zaślepione wejścia. Już w tym czasie właściciel sklepu zdołał uzyskać zgodę na powiększenie małego okna - na większe - wystawowe i tym samym została skażona nienaganna architektonicznie sylwetka ściany frontowej Ratusza. Przed wejściem prawym widoczny jest posterunek policyjny lub wojskowy. Może to wskazywać, że poprzez nie wchodzono na posterunek policji lub do jakiejś instytucji królewskiej (już wiadomo, że był tam Odwach i posterunek policji).
W 1892 r. oba budynki zostały połączone wspólną klatką schodową i wówczas tracą na znaczeniu dawne wejścia i komunikacje wewnętrzne. Zaczyna następować przebudowa parteru. Jego prawa część zaczyna przekształcać się w sklepy.
Zdjęcie zabezpieczyłem napisem, ze względu na nasilające się kradzieże ilustracji z tej strony.
Powyższe zdjęcie pochodzi z dyplomu z 1896 r. (Stanowi własność A. F.). Czy jest ono oryginalne, biorąc pod uwagę, że kolorowe widokówki pojawiły się szerzej na początku XX w., a zdjęcia po 1936 roku? Może to jakieś pokolorowane czarno-białe zdjęcie? Może na dyplomie było czarno-białe zdjęcie, które później reprodukowano i pokolorowano? Może wyjaśni ten dylemat historyk fotografii.
Na powyższym zdjęciu widoczne są modernizacje (w stosunku do sytuacji z 1860 r.) - kształt obramienia drzwi został uproszczony na prostokątny, drzwi z prawej strony usunięto i w to miejsce umieszczono witrynę sklepu lub warsztatu. Może i drzwi środkowe także zamieniono na witrynę. Dwa okna, z prawej strony ściany frontowej (I i II piętro), zaślepiono. Na dachu umieszczono dwa maszty, a na ścianie północnej jeden maszt. Nad sklepami nie ma jeszcze szyldów, ani reklam. Na dachu nie ma masztów do podłączenia przewodów elektrycznych (wewnątrz stosowano oświetlenie gazowe).
Widokówka ze
zbioru J. K. z datą wysłania 1903 r.
Widokówka powyższa, mogąca pochodzić sprzed 1903 r., zmienia całkowicie pogląd o rozbudowie Ratusza i może też sugerować, że zdjęcie wykonano przed 1896 roku, a może nawet przed 1892 r. Być może, że jest to najstarsze zdjęcie ratusza? Na nim pojawia się na ścianie północnej jakieś wejście i szyld nad nim. Przed wejściem stoją dwie dorożki - czy to jest wejście do jakiejś restauracji, na podobieństwo tej, która tam była w XVI wieku? To boczne wejście pokazuje F. B. Werner na swoim rysunku Ratusza z ok. 1750 r.
W trójkątnych przyczółkach ryzalitów fasady ratusza znajdują się: kamienny (zapewne) herb cesarstwa (z lewej) i chyba herb Oleśnicy (z prawej). Nie ma masztów na dachu i dojścia do nich w postaci okienek dachowych. Nie widać środkowego wejścia do Ratusza.
Widokówka ze zbioru A. F. wysłana w 1908 r.
Na powyższej widokówce sprzed 1908 r., obok drzwi lewych (wiodących do pomieszczeń magistratu) znajduje się płyta koloru białego z napisem Magistrat Oleśnicy i herbem miasta. Ponownie widać środkowe drzwi. Pierwsza witryna z lewej (okno wystawowe) należy do szewca (Adolf Nicke). Wejście do warsztatu odbywa się poprzez środkowe drzwi Ratusza. Max Kiefel miał większe pieniądze i załatwił sobie przekucie okna na drzwi do sklepu.
Na powyższym wycinku widokówki z 1910 r. jedyną zmianą jest wykonanie, w wymiarze witryny szewca, małych wejściowych drzwi (i dużego szyldu). Klienci szewca już nie musieli wchodzić przez Ratusz. S. Ritter - właściciel sklepu z modnymi dodatkami dla kobiet, wywiesił na ścianie zewnętrznej gablotę reklamową.
Następne widokówki ze zdjęciami Ratusza sprzed 1927 r., nie pokazują większych zmian ściany frontowej. Około 1930 r. znika sklep A. Nicke i Maxa Kiefela, potem witryna S. Ritter (jego sklep znajduje się dalej od południowej strony Ratusza. Widać to na poniższych zdjęciach). Być może, że usunięcie sklepów było spowodowane zwiększeniem ilości urzędników lub chęcią zwiększenia "dostojeństwa urzędu".
 |
 |
Ok. 1930 r. od strony frontowej została jeszcze witryna S. Ritter (fot. z allegro.pl). |
Lata trzydzieste - na stronie frontowej nie widać żadnych witryn sklepowych (fot. z allegro.pl). |
Wniosek:
