Pod pojęciem Park zamkowy należy rozumieć elementy parkowe (drzewa, rośliny, alejki, stawy i budowle parkowe) znajdujące się na południowej i wschodniej stronie zamku. Obecnie on faktycznie nie istnieje, chociaż niekiedy ta nazwa jest nanoszona na plan miasta. Park ten powstał po objęciu księstwa przez Wirtembergów. Prace właściwe rozpoczęto w 1702 r. Wtedy to po stronie południowej wybudowano budynek oranżerii i założono ogród (Lustkunst - zapewne w stylu francuskim) - podobny do tego w Szczodrem). Chyba wówczas także przebito w skrzydle południowym bramę prowadzącą do ogrodów.
Należy odróżniać ten park od obecnie istniejącego parku przy ul. Wały Jagiellońskie, noszącego wcześniej nazwę Fasanerie. Został on założony w okresie rządów księcia Karola II Podiebrada, który zasadził w nim niektóre krzewy i rośliny egzotyczne, m.in. krzewy kakaowe.
Park zamkowy w okresie swojego początkowego istnienia obejmował tylko teren bastionów zamkowych. Potem przez bastion południowo-zachodni została przeprowadzona droga (z mostem zwodzonym przez staw zamkowy) do kawiarni (Lusthaus) Monplaisir (i innych budynków gospodarczych związanych z zamkiem - m.in. pralni). Wtedy powstała możliwość rozszerzenia parku na drugi brzeg stawu i rozmyte brzegi bastionów. W okresie Brunszwików zamiast mostu zwodzonego wykonano groblę przez staw, która podzieliła go na dwa stawy. Sytuację tę z przełomu XVIII i XIX obrazuje poniższy wycinek mapy.
Rys.1. Mapa terenów przyzamkowych
z 1810 r.
Ówczesny widok części parku pokazuje znana akwaforta F.G. Endlera z 1805 r. Widać na niej staw południowy, z lewej groblę i za nią część stawu zachodniego. Po opuszczeniu zamku przez Brunszwików park ulega zaniedbaniu. Kolejni właściciele rozpoczęli po 1885 jego odnowę. W 1905 r. na zlecenie następcy tronu rozpoczęto pod kierownictwem wybitnego ogrodnika Alfreda Menzla (wcześniej zaprojektował zieleń w innych miastach) projektowanie nowego wystroju parku zamkowego.
Przy końcu XIX w. park zamkowy obejmował swoim zasięgiem tereny pokazane na rys. 2. Potem wraz z osuszeniem zachodniego stawu i być może koniecznością budowy ul. Wałowej, pozostały staw częściowo osuszono a rzekę Oleśnicę w tym miejscu uregulowano i puszczono poprzez jedno koryto.

W 1928 r. już nie było żadnego stawu, co wynika z poniższej mapy. Teren obecnego stawu przy ul. Kruczej oznaczony jest jako łąka. Ale łąka podmokła, skoro na niej zimą urządzano lodowisko (teren był zalewany poprzez przymknięcie zastawki na rzece).
Park nie posiadał stałych murowanych budowli (wykonano ogrodzenia na podmurówce ceglanej). Grota wybudowana na poziomie dna fosy wschodniej u podnóża bastionu to najprawdopodobniej pozostałość parku w stylu angielskim z ok. 1780 r.

Pozostałe budowle to drewniane
werandy i grzybki. Także mostek łączący obie części stawu był najprawdopodobniej
drewniany. Najwcześniejsze zdjęcie parku pochodzi z 1899 r.
![]() |
Rys.
4.
Widok na zamek z parku (1899 r.). Widoczny jest końcowy odcinek rury poprzez
którą zrzucano nieczystości zamkowe do stawu. Obok z lewej strony znajdował się drewniany grzybek. Kępy drzew porastają byłe bastiony zamkowe. |

Oleśnickim ogrodom, parkom i skwerom poświęcono drugi zeszyt wydawnictwa "Oleśnica na starej pocztówce" autorstwa Danuty Obrębskiej-Kubik, wydany przez PiMBP w 2005 r.
Literatura:
Sondażowe badania archeologiczno-architektoniczne niezbędne do realizacji
projektu zagospodarowania terenu podzamcza w Oleśnicy (VI-VII 2005). Pracownia
Archeologiczno-Konserwatorska. Wyk. Edward Drużyłowski, Czesław Lasota, Andrzej
Legendziewicz, Marek Nienałtowski. Wrocław 2005.