DOM WDÓW
Naprzeciw kościoła NP Marii
i św. Jerzego, u zbiegu ulic Matejki i Kościelnej stoi budynek wybudowany w 1683 r. Pochodzi z fundacji księcia Sylwiusza Fryderyka Wirtemberga i być może jego braci. Był to konwent
wdów po kaznodziejach i nauczycielach, które
książęta otaczali opieką. Zamieszkiwało w nim wtedy bezpłatnie 8 wdów, którym zapewniano także opał.

Jesienny widok Domu Wdów z okresu po 1916 r.
Z lewej strony domu, przy ulicy, widoczny mały XVIII wieczny portal umożliwjający wejście na jego podwórko i pokazywany na innych widokówkach. Z prawej ul. Kościelna i widoczny dom o nr 9 i 10.

Zdjęcie z ok. 1910 r. Z lewej widoczny nieistniejący już budynek nr 11, pełniący do 1923 r. rolę starostwa.

Z lewej nieistniejący budynek nr 13, z prawej płot otoczający kościół. Zdjęcie z ok. 1916 r.

Kolorowe zdjęcie Domu Wdów.
Widokówka ze zbioru J. K.
Barokowy portal i obramienia okien. Nad drzwiami, niewidoczna w cieniu, kuta krata pochodząca z czasów budowy budynku.
Zdjęcie sprzed modernizacji budynku przeprowadzonej po 1910 r.
Widoczne jeszcze małe okienka na mansardzie. Po modernizacji tam urządzono pokoje mieszkalne z dużymi oknami,
widocznymi na powyższych widokówkach.
Wbrew temu, co pisano dotychczas, Dom Wdów nie był podwyższany o piętro w XIX w., gdyż zawsze był piętrowy. Wynika to z poniższego rysunku F.B. Wernera z ok. 1750 r. Czyli na początku XX w. (ok. 1916 r.) dodano jedno mieszkalne piętro na istniejącej mansardzie. Nie wiadomo, kiedy zamieniono dach na mansardowy. Ponadto po wybudowaniu był jednym z najwyższych budynków w mieście i widoczny na rysunkach miast z XVII-XVIII wieku.

Dom Wdów na pierwszym planie wg F.B. Wernera.
Widać, że jest piętrowy.
Widoczny pomnik Bismarcka został w 1944 r. zdjęty na przetopienie.
Budynek w trakcie walk o miasto 23-24 stycznia 1945 r. został spalony. Poniżej pokazano jego stan w 1955 r.
![]() |
![]() |
Dom Wdów przed 1955 r. z jeszcze zachowanymi murami mansardy. |
Dom Wdów od zewnątrz. stan z 1955 r. po rozebraniu murów mansardy. fot. J. Jaworski. DŻS. |
![]() |
![]() |
Odbudowa wnętrz w latach 1960-1962 (podawano datę 1965, ale ona nie zgadza się z historią Szkoły Muzycznej). Fot. ze zbioru S. Kokota. |
Po odbudowie. Widok z lat 70-ych. Ze zbioru S. Kokota. |
W latach 1960-1962 został odbudowany, a wnętrze adaptowano dla potrzeb Państwowego Ogniska Muzycznego, które 3 września 1962 roku rozpoczęło działanie z 20 nauczycielami i 400 uczniami (z historii PSM). Mury i tynki zostały odrestaurowane, a dach mansardowy odtworzony. W wyniku tych poczynań zewnętrzne bryły są wierne pierwowzorowi, natomiast wnętrze jest całkiem nowe i nie odpowiada dawnemu układowi. Portal i obramienia okien są oryginalne, za wyjątkiem stolarki, która także spłonęła. Jest to prawdopodobnie najstarszy i jedyny dom mieszkalny, który dotrwał do naszych czasów i został odbudowany. Niżej pokazano jego obecny widok.
![]() |
![]() |
Widok obecny. |
|
W roku 1965/1966 POM została przekształcona w Państwową Szkołę Muzyczną I stopnia, istniejącą do dzisiaj.
Literatura:
Przyłęcki Mirosław. Najcenniejsze zabytki Oleśnicy. Zapiski oleśnickie nr 2. 1995
Od
autora • Początki
miasta • Oleśnica piastowska
• Oleśnica Podiebradów
• Oleśnica Wirtembergów
•
Oleśnica w XIX w. • Fortyfikacje
miejskie • Księstwo oleśnickie
• Herb Oleśnicy
• Herb księstwa oleśnickiego
•
Herby • Zamek
oleśnicki • Kościół zamkowy
• Zabytki • Pręgierz
i szubienica • Drukarnie
• Renowacje i zamierzenia
•
Książęce krypty
• Pomniki oleśnickie
• Numizmaty •
Walki o Oleśnicę 1945 r. •
Wspomnienia osadników •
Kalendarium • Zasłużeni
dla Oleśnicy • Biografie
historyczne • Oleśniccy
autorzy • Mapki
miasta •
Widokówki •
Zagadki • Rozmaitości
• Co pod ziemią? •
Podziękowania
• Landsmannschaft
Oels • Bibliografia
• Linki