Wstęp
W zamku oleśnickim powinny istnieć w latach 1905-1945 obrazy pokazujące rodzinę następcy tronu i jego żony. Rozmieszczone mogły być we wszystkich ważniejszych pomieszczeniach. Po raz pierwszy wspomniał o nich dr Piotr Oszczanowski. Nie mówił o istnieniu w zamku oleśnickim dużego zbioru barokowych obrazów, autorstwa znanych malarzy i o bardzo dużej wartości.
-------------------------------

Niedawno Remigiusz Szczuraszek (Oleśnica) narafił na bardzo ciekawy trop dotyczący zamku oleśnickiego. Otóż w Archiwum Smithsonian / Archives of American Art / znalazł cztery kartki maszynopisu firmy Jacques Seligmann & Co. opisaną jako "Schloss Oels - Collection of Crown Prince, 1929-1930". To dokumenty jednej z ważnych światowych firm marszandzkich, czyli zajmujących się handlem dziełami sztuki. Te kartki pokazano niżej i na wszelki przypadek link do nich - https://www.aaa.si.edu/collections/jacques-seligmann--co-records-9936/subseries-2-1/box-207-folder-3?__cf_chl_tk=mW_3grBaq.jwwAebrB6CX3TBECt6NGmI7eGxI.F3fKY-1781479869-1.0.1.1-Fcgigz8.vdYw3S1oZYpR960Wxk96eYBseiQ8gjuzU1o

W 1926 -1927 r. były następca tronu Wilhelm odzyskał swoje dobra, w tym zamek oleśnicki. Być może wiedział, że barokowe obrazy stanowią dobrą lokatę kapitału i w 1929 r. rozpoczął rozmowy z firmą Jacques Seligmann & Co. może w sprawie zakupu 14 obrazów. Zostały one wymienione na poniższych kartkach uszeregowanych datami. Natomiast Remigiusz Szczuraszek przedstawia tezę, że te obrazy mogły już istnieć w zamku oleśnickim - stanowiąc własność Hohenzollernów (jego ojca).


Wymieniono nazwy 9 obrazów


Wymieniono pięć obrazów pokazanych niżej i wycenionych w funtach


Najciekawszym przykładem jest obraz Antoine'a Watteau "La Danse" / "Der Tanz", czyli "Taniec", pokazany wyżej z prawej. W powyższej notatce opisano go jako własność cesarza Wilhelma II i wskazano, że miał być oferowany do sprzedaży za 500 000 funtów. Pojawia się też informacja, że Wildenstein oferował 350 000 funtów, ale oferta została odrzucona przez Następcę Tronu Wilhelma. Ciekawszy jest dalszy wątek, bo w 1941 roku został on sprzedany Hitlerowi do Fuhrermuseum w Linzu za 900 000 funtów.

Remigiusz Szczuraszek uważa, że ten obraz był przechowywany w zamku oleśnickim, bowiem na oficjalnej stronie niemieckiej Kunstverwaltung des Bundes, czyli federalnej instytucji zajmującej się dokumentacją państwowych zbiorów sztuki i proweniencją dzieł, przy karcie tego obrazu zapisano wprost, że w 1927 roku przeniesiono go do "Schloss Oels in Schlesien".

Niżej (w linku) jest opisana chronologia pochodzenia, w której napisano, że właścicielem tego obrazu był w latach 1912 - 1918 cesarz Wilhelm II (1859 - 1941), a gdy w latach 1918-1941 r. gdy był na zesłaniu w Holandii - obraz był dalej jego własnością. Gdy w czerwcu 1941 r. zmarł, to "Der Tanz" Watteau stał się własnością jego syna Wilhelma, a potem szybko trafił (został sprzwdany) do kolekcji Adolfa Hitlera. https://www.kunstverwaltung.bund.de/SharedDocs/Provenienzen/DE/3000_3999/3644.html?utm_source=chatgpt.com


Remigiusz Szczuraszek odnalazł sieć osób związanych z Hohenzollernami, zamkiem oleśnickim i międzynarodowym rynkiem sztuki.:


Osoby biorące udział w rozmowach ze strony następcy tronu

Po stronie Następcy Tronu pojawiają się (powyższa kartka).

Wstępnie Remigiusz Szczuraszek sądzi, że zamek oleśnicki w czasach Natępcy Tronu Wilhelma nie był tylko prowincjonalnym zamkiem letniskowym. Wygląda na to, że znajdowały się w nim także cenne dzieła sztuki z dawnej kolekcji Hohenzollernów. Przynajmniej jeden z nich, Watteau "Der Tanz", ma już zewnętrzne potwierdzenie ale istnieje duże prawdopodobieństwo, że pozostałe obrazy wymienione w kartach Seligmanna również znajdowały się w zamku oleśnickim. Skoro teczka profesjonalnej firmy marszandzkiej została opisana jako "Schloss Oels - Collection of Crown Prince", a w środku znajdują się konkretne spisy i wyceny obrazów, to trudno uznać to za przypadkowy albo luźny opis. Dokładna identyfikacja poszczególnych dzieł wymaga jednak jeszcze sprawdzenia przez historyków sztuki. Chociaż w żadnym opisie, oprócz "Tańca" Antoine Watteau, nie wspomina się związku obrazu z zamkiem oleśnickim


W pełni potwierdzony jest Antoine Watteau "Taniec". Jego obecność w Zamku Oleśnickim wynika z oficjalnej dokumentacji proweniencyjnej.
https://www.kunstverwaltung.bund.de/SharedDocs/Provenienzen/DE/3000_3999/3644.html

Za bardzo prawdopodobne uważa:

Jean Siméon Chardin "Kobieta krojąca rzepę", odpowiadająca zapisowi "Sitzende Frau, Rüben schneidend";
https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Jean_Sim%C3%A9on_Chardin_-_Woman_Peeling_Turnips_-_WGA04764.jpg

Jean Siméon Chardin "Rysownik", odpowiadający pozycji "Zeichner";
https://collections.louvre.fr/ark:/53355/cl010063942


Rysownik

Nicolas Lancret "Klatka dla ptaków", odpowiadająca tytułowi "La cage";
https://www.app.pinakothek.de/en/works/o5xrD9kG7X


Nicolas Lancret "Posiłek po polowaniu", odpowiadający zapisowi "Repas apres la Chasse".
https://collections.louvre.fr/en/ark:/53355/cl010061194

Za prawdopodobne, ale wymagające dalszego potwierdzenia, uważa:

Jean-Baptiste Pater "Próba kąpieli", możliwe dopasowanie do "La piece d'eau";
https://www.domquartier.at/en/residenzgalerie-collection-online/paintings/lessay-du-bain-gallant-scene-at-the-well/

Antoine Watteau "Lekcja miłości", możliwe dopasowanie do obrazu opisanego jako "Musizieren im Park" lub "guitariste".
The Love Lesson - Antoine Watteau - Google Arts & Culture


Lekcja miłości

Najbardziej niepewne i będące jedynie przypuszczeniami są:

Nicolas Lancret "Koncert w parku", możliwy trop do "Fest im Park";
https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Nicolas_Lancret_-_Concert_in_the_Park_-_WGA12421.jpg


Nicolas Lancret "Koncert w parku

Nicolas Lancret "Rodzina Burbonów-Conti", możliwy trop do "Prinzessin & Prinz von Conty";
https://collection.kam.illinois.edu/objects-1/info/3323


Portret grupowy

Jean-Baptiste Pater "Koncert wiejski", możliwe dopasowanie do "scene champetre";
https://www.metmuseum.org/art/collection/search/437256


Koncert Wiejski

Jean-Baptiste Pater "Zbieranie róż", możliwy trop do pozycji nr 4510.
https://www.christies.com/en/lot/lot-5988711


Łącznie jedenaście reprodukcji. Poza "Tańcem" pozostałe wymagają jeszcze oceny historyka sztuki.

-------------------------------------------
Marek Nienaltowski
Dzięki informacji dra Piotra Oszczanowskiego, wiemy które obrazy znajdowały się w zamku oleśnickim w latach 1905-1945. Natomiast nie wiemy, czy powyższe obrazy mogły też wisieć na ścianach zamkowych. W styczniu 1945 r. do ostatnich dni z zamku wywożono wszystko w głąb Niemiec. Jeszcze po wojnie wywożono z zamku jego wyposażenie do polskich składnic. Dr Beata Lejman, historyk sztuki i kustosz dyplomowana Muzeum Narodowego we Wrocławiu kierowała wieloletnim projektem badawczym i naukowym "Metamorfozy Zamku Książ" oraz pełniła funkcję kuratorki historycznych wystaw przybliżających dzieje i zbiory sztuki dawnych właścicieli zamku. Następstwem tego była książka jej autorstwa "Książ utracony, Książ ocalony". Pani dr Lejman uważa, że podobny projekt o nazwie Metamorfozy Zamku Oleśnica mógłby objąć nasz zamek. Dzięki niemu udałoby się też odzyskać to, co wywieziono już po wojnie i dzisiaj jest w polskich muzeach i w salach urzędów państwowych i innych. Także wykonać w tym projekcie kopie tego, co było w czasach Hohenzollernów, Brunszwików i Wirtembergów. Byłaby to praca na wiele lat i mogłaby dojść do skutku, gdyby zamek był własnością państwa, a nie OHP. Remigiusz Szczuraszek sądzi, że w tym przypadku można tylko zrobić kopie obrazów przedstawionych przez dra P. Oszczanowskiego oraz powyższych obrazów, jeśli nie są one chronione prawem.