Zagadkowa strzelnica
Podczas przeglądania polskich map sztabowych dotyczących Oleśnicy i Sycowa, pochodzących z 1935 r., natknąłem się na napis "Strz" co oznaczało strzelnicę. Napis ten dotyczył wąskiego obiektu o długości ok. 3-4 km, pokazanego na poniższym wycinku tej mapy (z mapy umieszczonej w komputerze trudno ocenić odległości - może w rzeczywistości jest znacznie krótsza). Jest to nietypowa strzelnica, niepodobna do innych strzelnic wojskowych, a długość jej nie wynikała z potrzeb nauki strzelania z ówcześnie stosowanych karabinów. Być może, że była to strzelnica wykonana dla potrzeb szkolenia Oddziału Karabinów Maszynowych nr 8, który pojawił się w Oleśnicy ok. 1904 r. Nie jest znana żadna informacja związana z jej używaniem w okresie do 1939 r. i po 1945 r.
Parametry strzelnicy (wąska, z niskimi bocznymi nasypami) mogą wskazywać, być może, na jej techniczną funkcję - przestrzeliwanie karabinów maszynowych po naprawach, regulację przyrządów strzelniczych itp. Być może, że strzelnica należała do jakiegoś wrocławskiego zakładu produkującego uzbrojenie (w latach I Wojny Światowej) i słuzyła do testowania produkowanego uzbrojenia. W tym przypadku mogły pozostać betonowe elementy mocowania (np. luf armatnich). Ale są to tylko przypuszczenia.
Na jej poszukiwanie wyruszyliśmy wspólnie z Ryszardem Boberem (zdjęcia). Niestety, wjazd do lasu od strony drogi na Hejdany, nie pozwolił na odnalezienie śladów strzelnicy. Dopiero p. Krowiński - leśniczy z tego rejonu, wyjaśnił nam, jak dotrzeć do jej resztek. Należało minąć drogę do Brzezinki i po ok. 50 m skręcić w prawo, w leśną drogę (najlepiej jechać samochodem terenowym, lub przejść piechotą ok. 400 m). Najlepszy wjazd do lasu pokazano na poniższym planie.
 |
Znaki szczególne: 1 - Mogiła rosyjskiego żołnierza z 1813 r. w kolonii Sokołowice, poniżej droga na Hejdany. 2 - Najlepszy wjazd do lasu w celu oglądania resztek strzelnicy. 3 - Dobrze zachowane pozostałości strzelnicy - kulochwyt, nasypy ograniczające szerokość strzelnicy, nasypy dla obsługi strzelnicy, resztki okopów itp. |
Rozmieszczenie strzelnicy pokazałem czerwonym kolorem |
Resztki strzelnicy będzie widać z lewej strony drogi leśnej. Na pierwszym zdjęciu (wszystkie autorstwa Ryszarda Bobera - dziękuję !) widać ogólny widok z drogi leśnej. Widoczne boczne nasypy i dalej kulochwyt. Na kolejnym zdjęciu widoczny kulochwyt z bliższej odległości [1], [2], zdjęcie z kulochwytu na inne budowle ziemne obok strzelnicy. A to widok części strzelnicy widoczny z prawej strony drogi leśnej. Dalej już las - może ktoś z czytelników strony przemierzy całą długość strzelnicy i napisze o tym.
O tym, do czego służyła strzelnica i kiedy była używana - dowiemy się po jej spenetrowaniu przez poszukiwaczy śladów przeszłości. Pociski wydobyte z kulochwytów, odnalezione łuski, guziki (zazwyczaj żołnierz nie trafiający w tarczę - czołgał się do niej, często gubiąc guziki), resztki wyposażenia żołnierskiego - pozwolą penetratorom na datowanie używania strzelnicy i być może nazwę jednostek strzelających. Naturalnie, dowiemy się o tym, jeśli podzielą się z nami tymi informacjami.
Napisał Marek Włodarczyk, który przypuszcza, że mogła to być strzelnica Bractwa Kurkowego i że podobna do niej strzelnica istniała w Oławie.
Ryszard Bober ponownie przypatrzył się powojennej polskiej mapie sztabowej, na której narysowałem czerwoną linią zarys strzelnicy (wg mapy z 1935 r.) i wówczas dopiero zauważył na niej rysunek kulochwytu i resztek wału. Być może, że kulochwyt z przeciwnej strony, leżący przy drodze do Hejdan i wykonany z "piasku budowlanego" został rozkopany dla potrzeb okolicznego budownictwa.
Paweł Szczegodziński po analizie mapy jest pewien, że długość strzelnicy wynosiła ok. 1 km. Zmienia to wiele przypuszczeń wśród wyżej przytaczanych. Pan Paweł wyraża przypuszczenie, że mogła to być strzelnica myśliwska?
Jeden z najstarszych członków Wojskowego Koła Łowieckiego "Jeleń", które ma swoje stanowiska niedaleko tej strzelnicy, wie o jej istnieniu. Niestety, nic nie słyszał o dacie powstania strzelnicy, ani jej użytkownikach. Kiedyś spotkał się z informacją, że to była strzelnica jednostki piechoty. Ale mogła to być pogłoska. Prawdopodobnie, jak to zwykle bywa, tę informację znajdziemy kiedyś przypadkowo w jakimś wydawnictwie.
I częściowe rozwiązanie
Pan Krzysztof Krawczyński (oleśniczanin), po przeczytaniu tego tekstu, spędził weekend na strzelnicy (najpewniej z przyrządem do wykrywania metalu), chcąc pomóc w rozwikłaniu jej zagadki. Rezultatami swoich poszukiwań i spostrzeżeniami (wskazującymi na głęboką wiedzę w dziedzinie amunicji strzeleckiej) zechciał podzielić się z czytelnikami strony - dziękuję !. Schemat strzelnicy i miejsca znalezisk przedstawił na poniższym rysunku.
Z rysunku i wyjaśnień K. Krawczyńskiego wynika, że:
Jakie wnioski nasuwają się w związku z przedstawionymi znaleziskami?
1. Strzelnica została wybudowana prawdopodobnie przed 1891 r. i była wykorzystywana przez jednostkę piechoty.
2. Prawdopodobnie została "porzucona" po 1918 r., gdy rozformowano wiele jednostek wojskowych.
3. Łuski zazwyczaj były zbierane po każdym strzelaniu i ocena istnienia strzelnicy na podstawie ich znalezisk nie zawsze może być wiarygodna.
3. Może strzelnica istniała już przed XVIII w. i mogła być używana przez bractwo kurkowe lub wojsko.
4. Prawdopodobnie trudno jest odszukać drobny śrut z broni myśliwskiej i nie jest wykluczone, że strzelali tam również myśliwi.
Obecnie część strzelnicy leży na terenie częściowo ogrodzonym (szkółki leśne?). Może kiedyś będzie można wejść i na te tereny, i również wykonać poszukiwania.
I nowa informacja. Strzelnica znajduje się już na mapie z wielkich manewrów z 1903 r., które odbywały się w rejonie Oleśnica, Syców, Namysów. Czyli że datę jej powstania można szacować na XIX w.
