Wędrówki Starosty oleśnickiego w latach 1741-1923

Od dawna poszukiwałem budynku w Oleśnicy (lub chociażby miejsca jego rozmieszczenia), w którym urzędował pierwszy Starosta (Landrat) oleśnicki Adolf von Dyhrn und Schönau z Reesewitz (Radzowic), urzędujący od 1741 do 1764 r. Do najważniejszego zadania starosty należało ściąganie podatków. Ponadto zajmował się sprawami policyjnymi, utrzymaniem zdrowia mieszkańców oraz budownictwem. Zgodnie z instrukcją króla Prus z 20 marca 1743 roku mógł zatrudnić następujących urzędników: powiatowego poborcę podatkowego (Kreis Steuer Einnehmer), królewskiego pisarza powiatowego (Kreis Schreiber), lekarza powiatowego (Kreis Physikus), budowniczego powiatowego (Kreis Maurer und Zimmermeister) oraz komisarzy odpowiadających za sprawy wojskowe (Landdragoner i Marschkomisarz). Oni z kolei mogli dobrać swoich urzędników. Dla urzędników należało wybudować budynek starostwa.

Okazało się, że ówczesna bieda (ciągłe wojny) nie pozwoliła na wybudowanie nowgo gmachu starostwa. O tym powiadomił mnie ksiądz Marek Duda, wierny czytelnik strony z Hiszpanii, a obecnie z Austrii, który posiada księgę pamiątkową wydaną w 1923 r. z okazji wybudowania pierwszej, specjalnie zaprojektowanej, siedziby Starosty Oleśnickiego. Dzięki ks. Markowi Dudzie poszerzyła się znacznie nasza wiedza o historii istnienia starostwa. Serdecznie dziękuję!!!

Okazuje się, że starostwo wynajmowało od początku istnienia 3 budunki leżące przy Małym Zaułku Trzebnickim, później nazwanym ul. Rycerską. Budynki te po pożarze, który dotknął tę ulicę w 1822 r. spłonęły. Poniżej ich zdjęcia (zapewne po odbudowie?).

Pierwszy z budynków zajmowanych przez Starostwo Oleśnickie.
Wszystkie zdjęcia pochodzą z wymienionej księgi pamiątkowej.

Dwa inne budynki leżące także przy ul. Rycerskiej, w których mieściły się różne biura Starostwa.

Po pożarze wynajmowano 2 inne budynki na potrzeby Starostwa. W księdze pamiątkowej nie wspominają o pożarze z 1730 r. w którym i te budynki musiały spłonąć. W 1875 r. zakupiono budynek przy Marienstrasse 11. Po jego przebudowie - od 1876 do 1923 r. istniało w nim Starostwo.

Budynek Starostwa w latach 1876-1923.

Umiejscowienie budynku starostwa (oznaczony czerwonym kolorem) przed 1923 r.	Budynek starostwa na widokówce sprzed 1910 r. Obok Dom Wdów i pomnik Bismarcka

Zapewne ten budynek przestał spełniać wymogi rozmieszczenia rosnącej liczby urzędników Starostwa i dlatego podjęto decyzję o budowie nowego budynku. Zaprojektował go Hans Kleinert - architekt oleśnicki. On też był budowniczym. W budowie brały udział głównie firmy oleśnickie, wymienione w książce.

Budynek starostwa po wybudowaniu.

Kilka zdjęć od środka:

Oddział Powiatowej Kasy Oszczędnościowej, który istniał w budynku starostwa.

Wejście do gmachu. Jeszcze nie widać herbów na kracie przy poręczy schodów
i witraży w oknach.

Kasa pancerna (Skarbiec), zapewne bankowa (czy jeszcze istnieje?) i z lewej jakaś pierwsza maszyna licząca (może sortująca?).

Zapewne korytarz na I piętrze przed wejściem do gabinetu Starosty.
Na ścianie widać duży herb Oleśnicy w postaci trójwymiarowej.

Gabinet posiedzeń Starosty. Na ścianie, być może, obraz przedstawiający spotkanie 13 marca 1813 r.
cara Aleksandra I i króla Prus Fryderyka Wilhelma III, Podobno w większej sali był umieszczony cały obraz.

Ksiądz Marek Duda nadmienił, że jeśli znajdzie czas - wykona tłumaczenie tej księgi, gdyż zawiera ona wiele ciekawostek związanych z budową budynku w czasie szalejącej inflacji.

Pan Paweł Szczegodziński napisał, że pokazana maszyna to rzeczywiście - licząca. Analogiczna lub podobna, widnieje na http://rechenmaschinen-illustrated.com/Burroughs%20Class2.htm

Dodano 26.04.2011 r.
Pan Piotr Kwaśny - Sekretarz Powiatu Oleśnickiego umożliwił mi skonfrontowanie sytuacji pokazanej na zdjęciach ze stanem faktycznym. Oprowadzali mnie po budynku Starostwa Panowie W. Michalski i K. Poślednik (dziękuję!).

• Okazuje się, że skarbca ze solidnym zamknięciem już nie ma. Skarbiec był w przyziemiu, pod dawnym bankiem (obecnie Wydział Komunikacji). Zachowały się metalowe zasłony na okna pomieszczenia przylegającego do skarbca. Pan K. Poślednik pamięta jeszcze istnienie otworu wrzutowego dla toreb z pieniędzmi, które prawdopodobnie metalową rynną zsuwały się do skarbca. Zachował się jeszcze jakiś nietypowy (b. wąski) korytarz) przylegający do skarbca. Drzwi skarbca trafiły do wrocławskiego banku. Nie ma sensu pisać do tego banku o potwierdzenie, gdyż jest to objęte tajemnicą bankową.
  
• K. Poślednik po zobaczeniu na zdjęciu wiszącej lampy sufitowej z gabinetu posiedzeń starosty - bez zawahania wskazał na miejsce obecnego umiejscowienia jej resztek - czyli strych. Okazało się, że tam trafił najważniejszy jej element.

Resztki lampy. Mniejszy metalowy element z czteroma długimi śrubami służył do mocowania lampy do sufitu. Pod nim na 4. łańcuchach wisiała drewniana rama, pokazana na zdjęciu. Na niej były rozmieszczone lampy. Na górnej części ramy (niewidocznej od dołu), zachowały się napisy wykonawców - stolarza i elektryka.

Napis lepiej widoczny - Otto Pohl Hof Hoftischlereimeist. Juli. 1923. Po drugiej stronie ramy znajduje się napis majstra, wykonującego część elektryczną, dający się odczytać (mimo zamalowania), ale na zdjęciu "nie wyszedł".

Nie przypatrywałem się stanowi technicznemu ramy, ale wydaje się, że mogłaby ona jeszcze, po odnowieniu, "zabłysnąć" w jakimś zabytkowym pomieszczeniu.