Pomnik Cmentarza.
Cmentarz Wojenny
Żołnierzy Armii Radzieckiej.

Pomnik Cmentarza
Pomnik (kliknij, aby powiększyć) w kształcie obelisku (zdjęcie Marka Górnickiego) znajduje się na Cmentarzu Wojennym Żołnierzy Armii Radzieckiej. Ze zdjęcia wykonanego w latach 60-ych widać, że nie było na nim żadnych napisów (tablicy), ani zwyczajowej czerwonej gwiazdy. Nie jest znana jego historia. Te pomniki cmentarne były zapewne wytwarzane w większej serii, o czym świadczy istnienie prawie analogicznego w Lubaniu Śl.

Prawdopodobnie początkowo cmentarz miał oś obróconą o 90 stopni, czyli wejście do niego mogło znajdować się od strony obecnego cmentarza komunalnego, którego wówczas jeszcze nie było. Dlatego i strona czołowa (składania wieńców) znajdowała się z lewej strony obecnego miejsca.

Cmentarz

Na cmentarzu, mającym powierzchnię 0,525 ha, w 264 mogiłach spoczywa ok. 780 żołnierzy Armii Czerwonej (zmiana nazwy na "Armia Radziecka" nastąpiła 23 lutego 1946 r.), z tego znanych z nazwiska - 703 (inne dane 707), pozostali to NN. Obecnie odbywa się korekta tych danych, gdyż pojawiły się dokumenty dotyczące cmentarza. Wg. informacji Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa na cmentarzu jest pochowanych 1283 żołnierzy. Napisałem list do tej instytucji z prośbą o wyjaśnienie rozbieżności.

Grób trzech nieznanych żołnierzy. Niedawno jeden
z nich został zidentyfikowany
i zatem umieszczono tabliczkę z nazwiskiem.
Również grób trzech nieznanych żołnierzy. Także zidentyfikowano jednego z nich
i umieszczono tabliczkę z nazwiskiem. Ciekawe byłoby poznać historię odnalezienia nazwiska żołnierza. Czy ktoś pamięta to zdarzenie?
Grób trzech żołnierzy (dwaj chłopcy 19-letni i jeden 21 letni). Znane były ich nazwiska i dlatego wyryto je na płycie.

Fotografie grobów wykonał Paweł Szczegodziński.

Wielu obywateli byłego ZSRR ciągle poszukuje swoich bliskich. Niedawno opisywano w prasie oleśnickiej, zdarzenie związane z odnalezieniem przez Rosjanina mogiły ojca na tym cmentarzu. Wg opowieści osoby towarzyszącej - 70 letni mężczyzna padł na gób i zapłakał. Potem opowiadał, że tego grobu szukał przez kilkanaście lat w wielu krajach. Odnalezienie jego poleciła mu matka na łóżu śmierci. Nowy przypadek odnalezienia grobu. Także w 2011 doszło do kolejnego odnalezienia grobu.

W okresie PRL cmentarz był dobrze utrzymany i odwiedzany.
Lekcja pamięci, lata 60-e.   Fot. E. Niczypor

Obecnie jest otwierany i porządkowany w okolicach 1 listopada, ale niekiedy coś zakłóca przyjęty obyczaj. W 2006 r. wykonano remont bramy.

Każdego roku w dniu Święta Zmarłych - mieszkańcy Oleśnicy zapalają znicze, czcząc pamięć żołnierzy leżących na cmentarzu.

Zapalanie zniczy.    
Fot. Z. Podurgiel
        Znicze w 2007 r.
Fot. P. Szczegodziński

Uzupełniono 9 października 2009
W tym dniu nastąpiło odsłonięcie tablicy na pomniku cmentarnym. Sponsorem płyty był Aleksiej Bandurow - Rosjanin, w którego żyłach płynie polska krew (jego przodkowie to polscy zesłańcy). Tablica ma upamiętniać jego krewnego, oficera lotnictwa - nawigatora z pułku nocnych bombowców, stacjonujących na na lotnisku oleśnickim. Zginął w kwietniu 1945 roku. Zapewne samolot wracał z nocnego bombardowania Wrocławia.

Przed odsłonięciem tablicy.
Odsłonięcia tablicy dokonują konsul z Konsulatu Federacji Rosyjskiej z Poznania i sponsor.

Pomnik po odsłonięciu tablicy.
Treść zawarta na tablicy ma upamiętniać poległych żołnierzy.

Umieszczenie tablicy jest częścią działań zmierzających do normalności w traktowaniu pamięci o żołnierzach, którzy zginęli w trakcie walk o miasto w styczniu 1945 roku, rannych w walkach o Wrocław i zmarłych w szpitalach oleśnickich, a także lotników ginących w walkach i katastrofach lotniczych aż do 10 maja 1945 r. Ostatnio stały się dostępne informacje o oleśnickim Cmentarzu Wojennym Żołnierzy Armii Radzieckiej - poznaliśmy nazwiska pochowanych i numery grobów, w których leżą. Szkoda, że na pomniku podano nieprawdziwa informację, że zołnierze ginęli wiosną 1945 r. Wiosną poległ członek rodziny darczyńy płyty.

Po uroczystości ukazał się reportaż w TVP3, w którym władze Oleśnicy zostały mocno skrytykowane za umieszczenie tablicy na pomniku cmentarnym, który to pomysł jest jakoby niezgodny z opinią mieszkańców i historyków. Chociaż jestem krytycznie ustosunkowany do władz miasta za różne inne sprawy - w tym przypadku popieram działania burmistrza Oleśnicy Jana Bronsia i jego zastępcy Piotra Pawłowskiego. Słyszałem jak reporterka TVP przeprowadzała wywiad - miała z góry założony schemat pytania, na które odpowiedź winna być negatywna. Ale pytani mieszkańcy Oleśnicy, będący na cmentarzu - popierali umieszczenie tablicy i uroczystość jej odsłonięcia. Zamieszczono dlatego wypowiedzi wrocławian, którzy nie mieli pojęcia o naszym cmentarzu i uroczystości (sądzili, że postawiono pomnik).
W trakcie pobytu na cmentarzu wykonałem zdjęcia, które pokazują jego obecny wygląd [1], [2], [3].

Dodano 18.09.2011 r. Zakończono porządkowanie cmentarza Armi Radzieckiej - kilkanaście zdjęć wykonanych spoza ogrodzenia cmentarza.

Spis poległych na Cmentarzu Żołnierzy Armi Radzieckiej w Oleśnicy ze strony PiMBP w Olesnicy

Od autora • Lokacja miasta • Oleśnica piastowska • Oleśnica Podiebradów • Oleśnica Wirtembergów
Oleśnica za Welfów • Oleśnica po 1885 r. • Zamek oleśnicki • Kościół zamkowy • Pomniki • Inne zabytki
Fortyfikacje • Herb Oleśnicy • Herby księstw • Drukarnie • Numizmaty • Ciekawostki (ponad 400 tematów)
Książęce krypty • Kary - pręgierz i szubienica • Wojsko w Oleśnicy • Walki w 1945 roku
 Renowacje zabytków • Biografie znanych osób • Zasłużeni dla Oleśnicy • Artyści oleśniccy
Autorzy • Rysowali Oleśnicę • Fotograficy • Wspomnienia osadników • Mapy
Co pod ziemią? • Landsmannschaft Oels • Wydawnictwa oleśnickie • Recenzje
Bibliografia • Linki • Podziękowania • Księga gości • Dopisz się do księgi • Zauważyli nas
 Alte Postkarten - widokówki • Fotografie miasta • Rysunki • Interpelacje radnych • Odeszli
Nowości • Szukam sponsora do wydania książki o zamku oleśnickim